W dniu 24 marca 2026 roku w Markowej odbyły się centralne uroczystości Narodowego Dnia Pamięci Polaków Ratujących Żydów pod okupacją niemiecką, stanowiące najważniejszy punkt III Dni Dziedzictwa Błogosławionej Rodziny Ulmów organizowanych przez Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej.
Obchody nawiązywały do tragicznych wydarzeń z 1944 roku, kiedy niemieccy okupanci zamordowali Józefa Ulmę i Wiktorię Ulmę wraz z ich dziećmi oraz ukrywanych przez nich Żydów z rodziny Goldmanów. Rocznica ta po raz kolejny stała się okazją do refleksji nad postawą Polaków, którzy w czasie II wojny światowej ratowali prześladowanych, narażając własne życie.
Uroczystości rozpoczęły się modlitwą za ofiary Holokaustu i II wojny światowej. Nabożeństwa odbyły się na cmentarzu w Jagielle-Niechciałkach oraz na cmentarzu parafialnym w Markowej, gdzie wspominano mieszkańców wsi ratujących Żydów. Modlitwie przewodniczył metropolita przemyski, Abp Adam Szal.
O godzinie 11:00 w Sadzie Pamięci przy pomniku Rodziny Ulmów odbył się uroczysty Apel Pamięci, przygotowany przez 21 Brygadę Strzelców Podhalańskich. W trakcie ceremonii odczytano apel poległych, oddano salwę honorową oraz uczczono pamięć ofiar chwilą ciszy. Następnie delegacje złożyły kwiaty i zapaliły znicze.
Główna część obchodów miała miejsce w południe na Placu Pamięci przy Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów. Podczas uroczystości wystąpili przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, podkreślając znaczenie pamięci o Polakach Ratujących Żydów oraz aktualność przesłania płynącego z ich postawy.
Istotnym momentem ceremonii było odsłonięcie nowych tablic upamiętniających osoby ratujące Żydów z terenu Podkarpacia. Uhonorowano w ten sposób kolejne osoby, które w czasie okupacji niemieckiej wykazały się odwagą i solidarnością wobec prześladowanych.
Odsłonięte zostały tabliczki:
1. Cecylii i Heleny Adamiak,
2. Marii Bytnar,
3. Bronisławy Solarz,
4. Anieli i Ludomira Leszczyńskich.
Popołudniu obchody przeniosły się do Łańcuta, gdzie odbyło się sympozjum „Dialog w sprawie człowieka”. Spotkanie poświęcone było refleksji nad znaczeniem dialogu w myśli Jana Pawła II, w kontekście 40. rocznicy jego wizyty w synagodze rzymskiej.
Dzień zakończył koncert w ramach Festiwalu Psalmów Dawidowych w Miejskim Domu Kultury w Łańcucie. Wydarzenie to podkreśliło wspólne dziedzictwo duchowe tradycji żydowskiej i chrześcijańskiej, wpisując się w tegoroczne hasło obchodów – „Dialog w sprawie człowieka”.
Fot. Andrzej Kuca