W dniu 28 marca 2026 roku w Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów w Markowej odbyło się wyjątkowe spotkanie autorskie z dr. Wojciechem Hanusem, poświęcone jego książce pt. „Zbrodnia (nie)osądzona. Losy żandarmów niemieckich biorących udział w mordzie na rodzinie Ulmów i ukrywanych przez nich Żydach”.
Wydarzenie, będące częścią „Nocy w Muzeum Ulmów” i finałem III Dni Dziedzictwa Błogosławionej Rodziny Ulmów, przybliżyło jedną z najtragiczniejszych kart historii regionu – zbrodnię z 24 marca 1944 roku, w której niemieccy żandarmi zamordowali rodzinę Ulmów oraz ukrywanych przez nich Żydów.
Autor opowiedział o kulisach swojej pracy badawczej, ukazując złożoność poszukiwań oraz trudności w docieraniu do prawdy o losach sprawców. Szczególną uwagę poświęcono kwestii odpowiedzialności i powojennych prób osądzenia winnych – spośród nich skazany został jedynie Josef Kokott.
Spotkanie stało się przestrzenią refleksji nad pamięcią, historią i granicami odpowiedzialności. Uczestnicy aktywnie włączyli się w dyskusję, podejmując ważne pytania o sens dialogu o sprawcach oraz znaczenie nieosądzonych zbrodni dla współczesności.
Na zakończenie dyrektor muzeum, Waldemar Rataj, symbolicznie zamknął wydarzenie dźwiękiem dzwonu beatyfikacyjnego, podkreślając wagę pielęgnowania pamięci i przypominania o odpowiedzialności za zbrodnie II wojny światowej.
To było wydarzenie, które nie tylko podsumowało tegoroczne obchody, ale również pozostawiło uczestników z ważnym przesłaniem o roli pamięci w budowaniu naszej wspólnej świadomości.
Fot. Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie