Do 30 listopada w Galerii „Magnez” można zwiedzać wystawę fotografii Joli Mazurkiewicz pt. „Pokój ich cieniom. Za bramą przeworskiego cmentarza”. Zapraszamy serdecznie!
„Moje zainteresowanie fotografowaniem architektury znalazło naturalne przedłużenie w przestrzeni cmentarza. Nagrobki, podobnie jak budowle, opowiadają o epoce, w której powstały, o obowiązujących kanonach estetycznych, kunszcie wykonawców i potrzebie utrwalania pamięci. Są świadectwem architektury sepulkralnej, szczególnej dziedziny sztuki, w której forma spotyka się z symboliką przemijania.
Początkiem tej fotograficznej opowieści stały się dwa nagrobki: Eugenii z Kaweckich Końcowiczowej (1852-1891) i Maniusi Końcowiczówny (1889-1891) – matki i córki. To one skierowały moją uwagę ku kolejnym pomnikom i historiom zapisanym w kamieniu. W ten sposób rozpoczęła się wędrówka za bramą przeworskiego cmentarza, wśród nagrobków powstałych od końca XIX do połowy XX wieku.
Odkrywam w nich charakterystyczne dla tego okresu formy: rodzinne grobowce, rzeźby figuralne, cokoły zwieńczone krzyżami i kolumny. Kamienne kompozycje zdobią draperie, szarfy, otwarte księgi i wieńce. Pojawiają się również motywy roślinne – liście dębu i lauru, gałęzie paproci. Jedne niosą symboliczne znaczenia, inne dopełniają kompozycję, świadcząc o wrażliwości estetycznej swoich twórców. Na wielu pomnikach zachowały się sygnatury kamieniarzy i wykonawców, pozwalające dostrzec w nagrobkach nie tylko miejsca pamięci, lecz także dzieła rzemiosła i sztuki. Szczególną uwagę przyciągają portrety nagrobne, utrwalające rysy osób, których obecność znamy dziś jedynie z fotografii, inskrypcji i wspomnień.
Wykute w kamieniu napisy przypominają, że za każdym pomnikiem stało konkretne życie. Lekarze, nauczyciele, księża, notariusze, inżynierowie, architekci, oficerowie i ludzie wielu innych zawodów współtworzyli historię miasta i jego społeczności. Tytuły, imiona i nazwiska są śladami świata, który przeminął, lecz nie zniknął bezpowrotnie. Fotografie zebrane w cyklu Pokój ich cieniom. Za bramą przeworskiego cmentarza są próbą uważnego spojrzenia na tę niezwykłą przestrzeń. Interesuje mnie zarówno forma nagrobków, ich detal i kompozycja, jak i ślady czasu, które zmieniają wygląd kamienia.
Fotografując, przywracam uwagę temu, co często mijamy w milczeniu.
Za cmentarną bramą odnajduję nie tylko architekturę, lecz także fragmenty historii zapisanej w materii. Każdy pomnik jest osobną opowieścią, a wszystkie razem tworzą pamięć o ludziach, którzy byli częścią tego miasta.”
Jola Mazurkiewicz
W ramach audycji „W rytmie wydarzeń” zapraszamy do wysłuchania rozmowy z autorką wystawy.
